Konferencja : Niesamodzielni: kto się nimi zaopiekuje, kto za to zapłaci?”, zorganizowana została przez Instytut Obywatelski oraz Grupę Roboczą ds. Projektu Ustawy o Ubezpieczeniu od Ryzyka Niesamodzielności. Głównym celem projektu było rozpoczęcie debaty publicznej i politycznej w temacie opieki długoterminowej w Polsce. Zaprezentowany w trakcie konferencji raport Zielona Księga, był efektem dwuletnich prac zespołu zadaniowego powołanego decyzją Prezydium Klubu Parlamentarnego PO w 2008 roku, kierowanego przez senatora Mieczysława Augustyna. Zielona Księga zawiera diagnozę sytuacji w opiece długoterminowej w Polsce oraz rekomendacje zmian.
Dynamika procesu starzenia się społeczeństwa polskiego będzie w najbliższych dekadach jedną z najwyższych w Europie. W związku z tym Polska stoi obecnie przed trudnym zadaniem zapewnienia godnych warunków osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Począwszy od 2010 r. w wiek emerytalny zaczynają wchodzić roczniki wyżu demograficznego. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na wzrost ogólnej liczby osób niesamodzielnych jest rosnąca przeciętna długość życia. Na wzrost ryzyka niesamodzielności wpływają też zmniejszająca się dostępność oraz wzrastające koszty opieki długoterminowej.
W pracach Grupy Roboczej oprócz senatorów Mieczysława Augustyna oraz Władysława Sidorowicza oraz posłów: Marzeny Okły – Drewnowicz oraz Marka Plury, uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia (Barbara Witkowska), Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej ( Krystyna Wyrwicka, Jolanta Łukasik, Zbigniew Wasiak), ZUSu (Zofia Czepulis-Rutkowska) oraz przedstawiciele świata nauki (prof. Anna Wilmowska – Pietruszyńska – Przewodnicząca Rady ds. Osób Niesamodzielnych przy Ministerstwie Zdrowia i prof. Piotr Błędowski – przewodniczący Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego). Celem stworzenia Zespołu jest wypracowanie projektu ustawy .
W konferencji wzięło udział około 400 osób. Wśród nich byli: przedstawiciele Banku Światowego, Zus-u, GUS-u, NFZ, PFRON, naukowcy, przedstawiciele samorządu terytorialnego wszystkich szczebli, pracownicy pomocy społecznej wszystkich szczebli, organizacje i stowarzyszenia, hospicja, parlamentarzyści oraz ministrowie. Uczestniczyli też przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Byli też przedstawiciele Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP. Licznie reprezentowane było również środowisko medyczne, tj. samorządy zawodowe lekarzy, pielęgniarek oraz pracowników opieki społecznej.
Koordynator projektu: Marzena Haponiuk, m.haponiuk@instytutobywatelski.pl.
W ramach projektu odbyła się konferencja:
7.09.10 – WARSZAWA
Niesamodzielni: kto się nimi zaopiekuje, kto za to zapłaci?
Sala Kolumnowa Sejmu RP, Warszawa ul. Wiejska 4/6/8
Paneliści: Mieczysław Augustyn (senator, przewodniczący Komisji Rodziny i Polityki Społecznej Senatu RP), Johannes Koettl ( ekspert Banku Światowego), Jarosław Duda (sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej), prof. Piotr Błędowski (przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego), prof. Anna Wilmowska-Pietruszyńska (przewodnicząca Rady ds. Osób Niesamodzielnych przy Ministerstwie Zdrowia), Ryszard Grobelny (prezydent Poznania, prezes Związku Miast Polskich), dr Elżbieta Szwałkiewicz (konsultant krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa przewlekle chorych i niepełnosprawnych), Krzysztof Michałkiewicz (poseł na Sejm RP), Michał Boni (minister – członek Rady Ministrów). Prowadzene: Aleksandra Klich (Gazeta Wyborcza).
Gośćmi specjalnymi konferencji byli: Janusz Świtaj – od 17 lat sparaliżowany w wyniku wypadku motocyklowego oraz Barbara Jackiewicz- od 25 lat opiekująca się chorym synem.
Zdaniem ekspertów z Grupy Roboczej opieka długoterminowa nad najstarszymi Polakami będzie wymagała coraz większych nakładów finansowych w następnych dekadach. W związku z tym eksperci zaproponowali dwuetapowe zmiany. Począwszy od 2012 r., ustawą o pomocy osobom niesamodzielnym chcą wprowadzić orzekanie o stopniach niesamodzielności oraz zagwarantować odpowiadające im pakiety świadczeń. Ma to być nowoczesny, sieciowy, a więc tani i skuteczny system pomocy, w który osoba niesamodzielna lub jej opiekun decydować będą o wyborze świadczenia i świadczeniodawcy dysponując czekiem opiekuńczym jako promesą płatności za usługę. W drugim etapie po roku 2020, gdy tempo starzenia polskiego społeczeństwa się podwoi i zdecydowanie wzrośnie zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze eksperci z Grupy Roboczej postulowali wprowadzenie nowego rodzaju ubezpieczenia od ryzyka niesamodzielności. Pieniądze w ten sposób uzyskane zasilane dodatkowo pieniędzmi z budżetu państwa można ich zdaniem wykorzystać do stworzenia legalnego, wolnorynkowego, ale w pewnych zakresach nadzorowanego przez Państwo systemu opieki długoterminowej w Polsce, w którym zatrudnienie mogłoby znaleźć w ciągu dekady ponad 200 tys. osób w tym osoby z grupy 50+.
Dodatkowo bieżące wydatki publiczne na opiekę długoterminową w Polsce oraz ich implikacje w przyszłości były zdiagnozowane przez Bank Światowy. Raport Banku światowego zaprezentowany został w trakcie konferencji przez Johannesa Koettl’a (ekspert BŚ, ekonomista). Zdaniem Koettl’a celem powinno być zmniejszenie zapotrzebowania na opiekę długoterminową, ale także przekierowanie do innego typu usług opieki tymczasowej na czas nieobecności opiekuna.
W drugiej części konferencji w panelu dyskusyjnym wzięli udział: Jarosław Duda – Pełnomocnik ds. Osób Niepełnosprawnych, prof. Piotr Błędowski, Prof. Anna Wilmowska – Pietruszyńska, dr Elżbieta Szwałkiewicz, Ryszard Grobelny. W dyskusji miał także wziąć udział poseł PiS Krzysztof Michałkiewicz. Niestety z powodów zdrowotnych nie wziął ostatecznie udziału w debacie.
Biorący udział w konferencji Michał Boni pogratulował członkom Grupy Roboczej wytrwałości i determinacji podkreślając wagę problemu. Zapewnił o umieszczeniu kwestii opieki nad osobami niesamodzielnymi w strategiach rozwoju Polski. Dodatkowe ubezpieczenia to jego zdaniem wynik solidarności pokoleniowej. To rodzaj inwestycji długoterminowej.
