Newsletter

Przedsiębiorczy jak Amerykanin

Michael D. Tanner, 10.04.2012
W Stanach Zjednoczonych małe przedsiębiorstwa działają we wszystkich sektorach, oprócz produkcji przemysłowej, sektora usług czy finansów na masową skalę, gdzie wymagany jest bardzo duży kapitał

W Stanach Zjednoczonych małe przedsiębiorstwa działają we wszystkich sektorach, oprócz produkcji przemysłowej, sektora usług czy finansów na masową skalę, gdzie wymagany jest bardzo duży kapitał

Dominika Sztuka: Amerykanów uważa się za naród przedsiębiorców. Czy duch przedsiębiorczości jest rzeczywiście aż tak silny?

Michael D. Tanner: My Amerykanie zawsze byliśmy przedsiębiorczym narodem. Stany Zjednoczone to kraj, w którym ludzie wierzyli i nadal wierzą, że mogą zacząć coś własnego i dzięki temu się wzbogacić, osiągnąć sukces. Ten pionierski duch odegrał bardzo dużą rolę w rozwoju naszej gospodarki.

Czym charakteryzują się ludzie, którzy decydują się rozpocząć własną działalność gospodarczą? Jakie jest ich wykształcenie i pochodzenie społeczne?

Rozpoczęcie własnej działalności wymaga pewnych umiejętności i zdolności. Ale to nie powoduje, że tylko ludzie po studiach otwierają własny biznes. Wielu ludzi, którzy osiągnęli sukces w sektorze prywatnym, zrezygnowało ze studiów. Do tej grupy zaliczają się chociażby Bill Gates czy Steve Jobs. Przedsiębiorczość nie jest zastrzeżona dla wykształconych czy bogatych. Osoby, które mają szansę na stworzenie dobrze prosperującej firmy, reprezentują naprawdę całe spektrum społeczeństwa. Na przykład wiele kobiet prowadzi własną działalność. Mogą dzięki temu pracować z domu.

Z jakich powodów ludzie najczęściej decydują się otworzyć własne przedsiębiorstwo?

Jest kilka głównych powodów. Przede wszystkim ludzie wierzą, że w ten sposób mogą się wzbogacić. Chcą też pracować dla siebie, a nie dla kogo innego. To dwie podstawowe motywacje.

Oprócz tego, zwłaszcza dla kobiet, ważna jest elastyczność – nie są przywiązane do etatu, mogą pracować z domu i jednocześnie zajmować się rodziną. Dobrze w sektorze prywatnym czują się również osoby szczególnie kreatywne, pasjonaci, które nie mogłyby w tym samym stopniu realizować swoich zainteresowań pracując dla kogoś. Mówiąc kolokwialnie, otwierając własny biznes można robić to, co się chce. Lubisz jedzenie, otwierasz restaurację. Interesujesz się komputerami – robisz coś w tym kierunku. Robisz co chcesz i jak chcesz.

W jakich sektorach gospodarki działają w Stanach Zjednoczonych małe przedsiębiorstwa?

Właściwie we wszystkich, oprócz produkcji przemysłowej, sektora usług czy finansów na masową skalę – tutaj wymagany jest bardzo duży kapitał.

Jak dużą część gospodarki Stanów Zjednoczonych stanowią małe i średnie przedsiębiorstwa?

Są różne sposoby pomiaru. Duże przedsiębiorstwa mają większy udział ze względu na wielki kapitał i dużą ilość siły roboczej, jaką dysponują. Z drugiej strony, większość przedsiębiorstw to właśnie małe przedsiębiorstwa.

Jaki jest udział przedsiębiorstw rodzinnych w amerykańskiej gospodarce?

Wiele małych przedsiębiorstw to właśnie przedsiębiorstwa rodzinne lub też takie, w które zaangażowany jest przynajmniej jeden członek rodziny. Ilość przedsiębiorstw prowadzonych przez rodziny pokoleniami, „przechodzących” z rodziców na dzieci maleje, choć w dalszym ciągu się to zdarza.

Jakie są główne przeszkody w rozwoju przedsiębiorczości?

Cóż, przede wszystkim taka, że większość małych przedsiębiorstw upada.

A patrząc w sposób systemowy? Mam na myśli takie przeszkody jak bariery prawne czy złe regulacje.

Małym przedsiębiorstwom trudno jest sprostać przepisom pomyślanym dla dużych przedsiębiorstw. Nie mają tak samo dobrych możliwości walki z biurokracją, brakuje im prawników, księgowych, czy innych specjalistów. Wszystko, co narzuca koszty stałe, zwłaszcza na początku działalności, jest przeszkodą. Chociażby wymagania określonej powierzchni lub sprzętu są znacznie bardziej uciążliwe dla małych przedsiębiorstw niż dla dużych. Jeśli idzie o podatki właściciele małych firm nie płacą CIT-u, ale ich opodatkowanie PIT-em jest z reguły bardzo wysokie.

Jaki jest związek między przedsiębiorczością a rynkiem pracy? Czy koszt zatrudniania nowych pracowników jest wysoki?

Bardzo niewiele małych przedsiębiorstw jest jednoosobowych. Z reguły to małżeństwa lub rodziny z dziećmi. Przedsiębiorcy niemal zawsze zatrudniają dodatkowych pracowników. Chociażby restaurator potrzebuje kelnerów, kucharzy itd. Powinno się ułatwiać przedsiębiorcom zatrudnianie nowych pracowników, zwłaszcza na początku działalności.

W jaki sposób rząd Stanów Zjednoczonych wspiera przedsiębiorczość?

Większość z tego, co robi rząd ingerując w sektorze prywatnym, nie stanowi dla przedsiębiorców wsparcia, a jedynie kolejną przeszkodę. Istnieje rządowa agencja, która z założenia ma pomagać osobom myślącym o karierze w biznesie – „Small Business Administration” (SBA), jest ona jednak powszechnie krytykowana. Działa dwutorowo – zapewnia edukację i nisko oprocentowane pożyczki. Jej działania edukacyjne pokrywają się z tym, co robi sektor prywatny – to, co jest w ich broszurach można znaleźć także w książkach, nie oferują niczego ponad informacje ogólnodostępne.

Jeśli idzie o pożyczki, to na wolnym rynku, dysponując jedynie pomysłem na biznes i wnioskiem kredytowym o, powiedzmy, 100 tys. dolarów na rozpoczęcie, bank albo odrzuci wniosek od razu, albo narzuci drakońskie oprocentowanie. W takich sytuacjach SBA może pomóc. Jednak dość niefortunnie SBA wybiera, komu przyznać te pożyczki i istnieje wiele przypadków, że firmy, które uzyskały wsparcie finansowe za pośrednictwem tej agencji zwyczajnie upadły. Nie sądzę też, że to akurat rząd powinien decydować, która firma upadnie, a która nie.

A jaka jest rola sektora pozarządowego, fundacji, organizacji pozarządowych we wspomaganiu przedsiębiorczości?

Ta rola jest przede wszystkim edukacyjna. Zwłaszcza w dziedzinach takich jak marketing, dystrybucja, księgowość itp. Przeciętny człowiek nie ma takich umiejętności. Tu widzę pole do popisu dla trzeciego sektora.

Czy w systemie szkolnictwa za oceanem funkcjonują programy wspierające przedsiębiorczość?

Tak. Wiele uniwersytetów oferuje wykształcenie biznesowe. Dodatkowo w college’ach działają szkoły przedsiębiorczości, często ufundowane przez darczyńców, nierzadko absolwentów danej uczelni czy osób pochodzących z danej miejscowości lub stanu.

Na stronie www.entrepreneur.com można znaleźć listę 50 najlepszych programów uczelnianych z przedsiębiorczości w USA. W szkołach średnich również oferuje się różnego rodzaju programy edukujące młodzież w dziedzinie przedsiębiorczości. Często tego rodzaju zajęcia są organizowane przez prywatne firmy, które rekrutują pracowników spośród najlepszych uczniów, oferując im na przykład praktyki, czy staże.

*Michael D. Tanner – ekspert ds. polityki społecznej, systemu opieki socjalnej, zdrowotnej i emerytalnej. Dyrektor projektu „Social Security Choice” w Cato Institute z siedzibą w Waszyngtonie, jednego z największych think tanków zajmujących się polityką gospodarczą na całym świecie.

Czytaj też : Michael D. Tanner  w rozmowie z Dominiką Sztuką „Jeśli nie reforma to upadek systemu”