Akademia Samorządowa to ogólnopolski projekt zrealizowany wspólnie przez Instytut Obywatelski oraz Stowarzyszenie Młodzi Demokraci. Jednym z aspektów tworzących świadome społeczeństwo obywatelskie jest wiedza. Taki właśnie cel – przekazanie wiedzy o podstawowym poziomie przestrzeni publicznej czyli wspólnotach lokalnych przyświecał pomysłodawcom projektu.
Na projekt składał się cykl szkoleń przeprowadzonych w okresie marzec – czerwiec 2010, w 13 województwach i 19 miastach. W projekcie uczestniczyło blisko 500 osób. Szkolenia skierowane były głównie do młodzieży: studentów oraz licealistów. Uczestnicy warsztatów mieli okazję zapoznać się z tajnikami wiedzy dotyczącej marketingu politycznego i samorządu terytorialnego. Projekt miał na celu ułatwienie świadomego uczestnictwa w przestrzeni publicznej, które może wyrażać się m.in. startem w wyborach lokalnych i regionalnych.
Uczestnictwo w Akademii Samorządowej pozwoliło zainteresowanym uzyskać informacje na temat marketingu politycznego. Były to szkolenia z zakresu:
- Teoria marketingu: Marketing a marketing polityczny (historia marketingu, analiza SWOT, marketing mix, Segmentacja , targeting, badania wyborcze)
- Nośniki reklamy: ulotki i plakaty (sposoby reklamy: door to door, ulotki, media, konwencje wyborcze, logo – skojarzenia, emocje, barwy, rodzaje reklam telewizyjnych) oraz język reklamy i polityka: wizerunek polityczny (negocjacje, mowa ciała: wywiady, język- jak mówić i ile, manipulacje polityczne, ośrodki badania opinii publicznej. Gry: profil kandydata – burze mózgów, wiek: młodzi – starzy. Sposoby prezentacji, podstawy socjotechniki)
Marketing coraz częściej jest wykorzystywany jako narzędzie służące wygrywaniu wyborów samorządowych. Nasi eksperci, za pomocą prezentacji multimedialnych, rozmów i przykładów pochodzących z poprzednich kampanii wyborczych, a także materiałów wspomagających, starali się zachęcić uczestników do samodzielnego poszukiwania i doskonalenia umiejętności zdobytych podczas spotkań Akademii Samorządowej .
Celem drugiego bloku tematycznego było wprowadzenie uczestników w problematykę samorządu terytorialnego w III Rzeczpospolitej. Tematyka spotkań to:
- Ustrój i zadania samorządu terytorialnego: (zasady samorządu: pomocniczość, decentralizacja, pionowy podział władzy charakterystyka jednostek samorządu terytorialnego, zadania samorządu terytorialnego) oraz reformy ustrojowe po 1989r. Sukcesy i porażki samorządu terytorialnego: (od restauracji samorządu w 1990 r. do trójstopniowego podziału zasadniczego wprowadzonego w 1999 r., Wprowadzenie bezpośrednich wyborów na urząd wójta, burmistrza, prezydenta miasta, Samorządowa rzeczywistość)
- Finanse samorządowe: (podatki uchwalane przez organy samorządu, pozostałe źródła dochodów jednostek samorządowych, charakterystyka wydatków, kształtowanie budżetu i zarządzanie deficytem)
- Case study: – obserwacja rozwiązywania problemów lokalnych przez spotkania z samorządowcami z Platformy Obywatelskiej w miejscach, które dzięki ich działalności powstały lub zostały zrewitalizowane.
Wykłady prowadzili zarówno eksperci w tej dziedzinie (politolodzy i prawnicy), jak i praktycy – polscy samorządowcy od lat pracujący na rzecz wspólnot lokalnych. Cennym elementem był udział w projekcie parlamentarzystów, którzy swoje polityczne kariery często rozpoczynali właśnie na szczeblu samorządowym. W kilku przypadkach Akademię udało przeprowadzić się w szkołach średnich. Lekcje praktyki i teorii marketingu politycznego i samorządu z pewnością wzbogaciły program nauczania Wiedzy o Społeczeństwie.
Nowatorskim sposobem przekazywania wiedzy było studium przypadku. Umożliwiło ono poznanie praktyki funkcjonowania władz samorządowych przez analizę konkretnych problemów dotykających wspólnoty i metod ich rozwiązywania za pomocą instrumentów posiadanych przez gminy, powiaty czy województwa. Możliwość zmierzenia się z praktyką pokazała, iż z pozoru łatwa praca lokalnego lidera wymaga dużych umiejętności, wiedzy i kompetencji.
Wśród uczestników szkoleń, prowadzonych w ramach Akademii Samorządowej, dominowały osoby poniżej 24 roku życia. Najwięcej było studentów, znacząco reprezentowana była także grupa licealistów. Wyjątkowa sytuacja miała miejsce w Kielcach, gdzie podczas jednego ze spotkań blisko połowę stanowili mieszkańcy wsi.
Podstawową motywacją osób przychodzących na spotkania była tematyka poszczególnych wykładów, a także problematyka marketingu na szczeblu samorządowym i władzy lokalnej. Świadczy to o właściwym doborze treści zawartych w projekcie. Interesujące, że dla stosunkowo małej ilości osób powodem wzięcia udziału w Akademii była chęć startu w tegorocznych wyborach samorządowych. Może to świadczyć o tym, że proponowane na spotkaniach wiadomości składały się na wprowadzenie, potrzebne nie tyle profesjonalistom dysponującym konieczną do ubiegania się o mandat wiedzą, ale osobom rozpoczynającym swoją przygodę z tematyką władzy lokalnej. Mocną stroną Akademii byli eksperci. Cieszyli się wysokimi ocenami uczestników.
Świadomi obywatele znający swoje prawa, potrafiący poruszać się na różnych poziomach przestrzeni publicznej stanowią wielkie dobrodziejstwo dla każdej władzy, która ma na celu uczynienie łatwiejszym życia społeczeństwa. Mając wiedzę, obywatele potrafią wykorzystywać szanse, jakie niesie ze sobą rzeczywistość oraz właściwie oceniać czy rząd i urzędnicy rzeczywiście im w tym pomagają. Świetnie to ujął Robert Putnam pisząc: „Tocqueville miał rację: demokratyczny rząd jest silniejszy, nie słabszy, kiedy jest otoczony przez aktywne społeczeństwo obywatelskie”.
