Newsletter

ANALIZA: Lepsza korekta niż demontaż OFE

Andrzej S. Bratkowski, 12.12.2016
Rząd PiS chce zmian w emeryturach z likwidacją OFE włącznie. W ten sposób chce zyskać pieniądze na bieżące wydatki i – prawdopodobnie – wpływ na firmy, których akcje posiadają dziś OFE

Jakie skutki ekonomiczne przyniosły zmiany w systemie emerytalnym z 1999 roku? Podstawowe problemy, jakie wyniknęły w  trakcie kilkunastu lat funkcjonowania zreformowanego systemu, to ogromne koszty utworzenia Otwartych Funduszy Emerytalnych dla finansów publicznych, bezcelowość inwestowania OFE w papiery wartościowe skarbu państwa, ryzyko negatywnego wpływu OFE na wysokość przyszłych emerytur oraz ich zagrożenie dla stabilności polskiego rynku kapitałowego.

Fotografia: Rhys A./flickr.com, CC BY 2.0

W latach 2011–2014 rząd PO-PSL wprowadził najważniejsze korekty tego systemu, likwidujące lub radykalnie ograniczające negatywne aspekty funkcjonowania OFE. Wspomnianymi korektami były: ograniczenie udziału OFE w składce emerytalnej, zakaz inwestowania w rządowe papiery skarbowe, dobrowolność należenia do OFE i związane z nią zmiany w  regulacjach dotyczących polityki inwestycyjnej funduszy.

W połowie 2016 r. rząd PiS przedstawił plany zmian w systemie emerytalnym, które mają wejść w życie w 2018 r. Ogólnikowość tych propozycji spowodowała, że ocena zamiarów obecnego rządu częściowo ma charakter spekulacyjny. Wydaje się jednak, że głównym celem zmian jest nacjonalizacja aktywów OFE, a także zwiększenie kontroli państwa nad gospodarką poprzez tworzenie kontrolowanych przez państwo funduszy inwestycyjnych.

Planowane zmiany stanowią zagrożenie dla stabilności finansów publicznych, a  więc także bezpieczeństwa publicznego systemu ubezpieczeń emerytalnych. Wbrew założeniom nie doprowadzą do wzrostu oszczędności w gospodarce. Mogą  natomiast spowolnić wzrost gospodarczy, poprzez swój negatywny wpływ na efektywność alokacji inwestycji.

Całość analizy: Lepsza korekta niż demontaż. Ocena przeprowadzonych i planowanych zmian w Otwartych Funduszach Emerytalnych

O autorze: Andrzej S. Bratkowski – dr nauk ekonomicznych, w latach 2001–2004 wiceprezes Narodowego Banku Polskiego; członek Rady Polityki Pieniężnej w kadencji 2010–2016. W 1991 r. został doradcą wicepremiera Leszka Balcerowicza. Pełnił funkcję eksperta zespołu negocjującego kwestie zadłużenia Polski z Klubem Londyńskim. W 1994 r. został doradcą w Banku Handlowym, później był m.in. głównym ekonomistą Banku Pekao (2004–2008). Angażował się też w prace badawcze Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych (CASE). Opublikował liczne prace poświęcone kwestiom polityki monetarnej i walutowej.

Tytuł, lead, wyróżnienia i skróty od redakcji IO