Newsletter

Polska społeczna, nie socjalna

Redakcja Instytutu, 16.09.2016
Tylko przez pracę, solidarność pokoleń i politykę rodzinną zachęcającą do pracy odpowiemy na wyzwania demograficzne

To przesłanie Michała Boniego podsumowało kielecką konferencję programową poświęconą polityce społecznej.

„Polska społeczna, nie socjalna“ – pod takim hasłem zorganizowano kolejną konwencję programową Platformy Obywatelskiej, która odbyła się 15 września w Kielcach. W trakcie konferencji odbyły się cztery panele poświęcone różnym obszarom polityki społecznej: świadczeniom rodzinnym i pomocy społecznej, systemowi wsparcia dla dziecka i rodziny, aktywizacji osób niepełnosprawnych oraz demografii i systemowi ubezpieczeń społecznych.

Wśród gości byli zarówno przedstawiciele świata nauki jak i praktycy m.in. prof. Irena Kotowska – demograf ze Szkoły Głównej Handlowej, Dorota Rybarska-Jarosz – przewodnicząca Konwentu Dyrektorów ROPS-ów czy senator Jarosław Duda – były wiceminister pracy i polityki społecznej, były wiceprezes PFRON. Na spotkaniu byli obecni także politycy od lat zajmujący się polityką społeczną, m.in. posłowie Jan Filip Libicki, Sławomir Piechota, Marek Plura, Magdalena Kochan, Marzena Okła-Drewnowicz, Joanna Mucha, Izabela Leszczyna.

Głównym celem debaty było wypracowanie propozycji programowych Platformy Obywatelskiej w obszarze polityki społecznej.

Uczestnicy spotkania zgodzili się, że podstawą do dalszego działania powinna być kontynuacja programów realizowanych w latach 2007 – 15. – Wiele udało się osiągnąć przez te 8 lat. To dobry punkt wyjścia na przyszłość – powiedział przewodniczący Platformy Grzegorz Schetyna, otwierając debatę.

Pomoc społeczna powinna wspierać, a nie zaspokajać wszystkich potrzeb osób potrzebujących wsparcia, bo grozi to wykluczeniem społecznym i zawodowym – podkreślało wielu uczestników dyskusji. Narzędzia polityki społecznej powinny pomagać osobom wykluczonym, a nie uzależniać ich. – Dobra polityka społeczna skutecznie uprzedza problemy. Jeśli nie ma polityki społecznej to pomoc społeczna jest rozdęta – mówiła Dorota Rybarska-Jarosz, dyrektor ROPS w Szczecinie.

Najskuteczniejszą formą pomocy jest aktywizowanie osób wykluczonych. To tzw. integracja przez aktywizację, nawet tę wspomaganą przez państwo. – W przeciwnym wypadku jak to będzie miało miejsce np. po ustaniu uprawnień do „500+“ stopa życiowa tych osób znów się obniży – mówiła Marzanna Łasek, pracownik socjalny. Przerwa w pracy spowodowana wycofaniem z rynku pracy na czas opieki nad dziećmi spowoduje kłopot w powrocie do pracy i nadal osoby te pozostaną w systemie pomocy społecznej.

Zdaniem prof. Ireny Kotowskiej dobra polityka społeczna to taka, która stawia bardzo mocny akcent na stwarzanie szans. Dostarcza rozwiązania włączające w aktywne życie. Szczególnie ważne są instrumenty ułatwiające łączenie pracy zawodowej oraz opieki. Mówiąc o sytuacji demograficznej prof. Kotowska apelowała o działania zachęcające do posiadania dzieci. Tym, co młodych zniechęca dziś do posiadania dzieci są dziś przede wszystkim niestabilność i niepewność rynku pracy oraz trudności w wypełnianiu zobowiązań opiekuńczych. Coraz więcej dzieci wychowuje się w sytuacji nieobecności jednego z rodziców. Niezwykle często mamy do czynienia z tzw. rodzinami patchworkowymi. Dlatego istotne staje się dziś zapewnienie młodym poradnictwa rodzinnego. Do tego dochodzą kłopoty z zapewnieniem opieki najstarszym członkom rodzin. Rodziny potrzebują wsparcia nie tylko finansowego, ale przede wszystkim instytucjonalnego. Niezbędna jest zatem reorganizacja sytemu opieki na różnymi grupami wieku. Niezbędne są: ogólnodostępne żłobki, przedszkola, zajęcia pozalekcyjne, dobrze działające świetlice szkolne, ale też domy opieki nad osobami starszymi.

polska-obywatelska_kielce-2

Podczas spotkania wiele uwagi poświęcono osobom niepełnosprawnym. Jak podkreślano dziś w Polsce wciąż jeszcze sprawy osób niepełnosprawnych sprowadzane są do pułapu świadczeń socjalnych. Tymczasem jak mówił Jarosław Duda ci, którzy chcą i mogą pracować powinni móc to robić. Niezbędne jest więc stwarzanie warunków do aktywności społecznej i zawodowej oraz odchodzenie o wsparcia instytucjonalnego w kierunku pomocy zindywidualizowanej. Każda usługa społeczna powinna być dostępna dla wszystkich. – To myślenie włączające oraz decentralizacyjne powinno towarzyszyć wszystkim działaniom w obszarze polityki społecznej. – Niezmiernie ważnym partnerem w sprawach osób niepełnosprawnych jest samorząd. Zabranie wsparcia niepełnosprawnych z powiatów do czego przymierza się obecny rząd przeczy takiemu podejściu.

W trakcie konferencji sporo miejsca poświęcono wyzwaniom demograficznym i systemowi emerytalnemu. Do niedawna niewydolność systemu ubezpieczeń społecznych oraz potrzeba jego zreformowania była przywoływana jako ewentualne zagrożenie. W sytuacji zapowiadanego obniżenia wieku emerytalnego niewydolność systemu emerytalnego opartego na solidarności pokoleń jest już realnym zagrożeniem. Aby temu zapobiec nie wystarczy program 500+, który zdaniem prelegentów obecnym kształcie może mu wręcz zaszkodzić

– Emerytury kobiet, które wychodzą dziś z rynku pracy z powodu 500+ to tykająca bomba – mówiła posłanka Joanna Mucha.

Dobrym pomysłem, który pośrednio wpłynąłby także na sytuację systemu emerytalnego jest jednolity podatek. – W 2019 roku wrócimy do pomysłu jednolitego podatku. Dochód będzie liczony na członka rodziny. Ulgi na dzieci będą „wszyte” w systemie podatkowym. Bez wpływu na 500+ – zapewniała obecna na spotkaniu była wiceminister finansów Izabela Leszczyna.

Obecni na sali posłowie Platformy Obywatelskiej zapowiedzieli też istotne modyfikacje w programie „Rodzina 500+“. Żeby zapobiec wykluczeniu jedynaków oraz osób o słabszej sytuacji finansowej świadczenie rodzinne powinno przysługiwać na każde dziecko. Potrzebny jest też próg dochodowy.

Tylko przez pracę, solidarność pokoleń i politykę rodzinną zachęcającą do pracy odpowiemy na wyzwania demograficzne – tym przesłaniem europosła Michała Boniego oraz przyjęciem tzw. Postulatów Kieleckich podsumowano konferencję.