Newsletter

Polska społeczna, nie socjalna

Redakcja Instytutu, 16.09.2016
Tylko przez pracę, solidarność pokoleń i politykę rodzinną zachęcającą do pracy odpowiemy na wyzwania demograficzne

To przesłanie Michała Boniego podsumowało kielecką konferencję programową poświęconą polityce społecznej.

„Polska społeczna, nie socjalna“ – pod takim hasłem zorganizowano kolejną konwencję programową Platformy Obywatelskiej, która odbyła się 15 września w Kielcach. W trakcie konferencji odbyły się cztery panele poświęcone różnym obszarom polityki społecznej: świadczeniom rodzinnym i pomocy społecznej, systemowi wsparcia dla dziecka i rodziny, aktywizacji osób niepełnosprawnych oraz demografii i systemowi ubezpieczeń społecznych.

Wśród gości byli zarówno przedstawiciele świata nauki jak i praktycy m.in. prof. Irena Kotowska – demograf ze Szkoły Głównej Handlowej, Dorota Rybarska-Jarosz – przewodnicząca Konwentu Dyrektorów ROPS-ów czy senator Jarosław Duda – były wiceminister pracy i polityki społecznej, były wiceprezes PFRON. Na spotkaniu byli obecni także politycy od lat zajmujący się polityką społeczną, m.in. posłowie Jan Filip Libicki, Sławomir Piechota, Marek Plura, Magdalena Kochan, Marzena OkłaDrewnowicz, Joanna Mucha, Izabela Leszczyna.

Głównym celem debaty było wypracowanie propozycji programowych Platformy Obywatelskiej w obszarze polityki społecznej.

Uczestnicy spotkania zgodzili się, że podstawą do dalszego działania powinna być kontynuacja programów realizowanych w latach 2007 – 15. – Wiele udało się osiągnąć przez te 8 lat. To dobry punkt wyjścia na przyszłość – powiedział przewodniczący Platformy Grzegorz Schetyna, otwierając debatę.

Pomoc społeczna powinna wspierać, a nie zaspokajać wszystkich potrzeb osób potrzebujących wsparcia, bo grozi to wykluczeniem społecznym i zawodowym – podkreślało wielu uczestników dyskusji. Narzędzia polityki społecznej powinny pomagać osobom wykluczonym, a nie uzależniać ich. – Dobra polityka społeczna skutecznie uprzedza problemy. Jeśli nie ma polityki społecznej to pomoc społeczna jest rozdęta – mówiła Dorota Rybarska-Jarosz, dyrektor ROPS w Szczecinie.

Najskuteczniejszą formą pomocy jest aktywizowanie osób wykluczonych. To tzw. integracja przez aktywizację, nawet tę wspomaganą przez państwo. – W przeciwnym wypadku jak to będzie miało miejsce np. po ustaniu uprawnień do „500+“ stopa życiowa tych osób znów się obniży – mówiła Marzanna Łasek, pracownik socjalny. Przerwa w pracy spowodowana wycofaniem z rynku pracy na czas opieki nad dziećmi spowoduje kłopot w powrocie do pracy i nadal osoby te pozostaną w systemie pomocy społecznej.

Zdaniem prof. Ireny Kotowskiej dobra polityka społeczna to taka, która stawia bardzo mocny akcent na stwarzanie szans. Dostarcza rozwiązania włączające w aktywne życie. Szczególnie ważne są instrumenty ułatwiające łączenie pracy zawodowej oraz opieki. Mówiąc o sytuacji demograficznej prof. Kotowska apelowała o działania zachęcające do posiadania dzieci. Tym, co młodych zniechęca dziś do posiadania dzieci są dziś przede wszystkim niestabilność i niepewność rynku pracy oraz trudności w wypełnianiu zobowiązań opiekuńczych. Coraz więcej dzieci wychowuje się w sytuacji nieobecności jednego z rodziców. Niezwykle często mamy do czynienia z tzw. rodzinami patchworkowymi. Dlatego istotne staje się dziś zapewnienie młodym poradnictwa rodzinnego. Do tego dochodzą kłopoty z zapewnieniem opieki najstarszym członkom rodzin. Rodziny potrzebują wsparcia nie tylko finansowego, ale przede wszystkim instytucjonalnego. Niezbędna jest zatem reorganizacja sytemu opieki na różnymi grupami wieku. Niezbędne są: ogólnodostępne żłobki, przedszkola, zajęcia pozalekcyjne, dobrze działające świetlice szkolne, ale też domy opieki nad osobami starszymi.

polska-obywatelska_kielce-2

Podczas spotkania wiele uwagi poświęcono osobom niepełnosprawnym. Jak podkreślano dziś w Polsce wciąż jeszcze sprawy osób niepełnosprawnych sprowadzane są do pułapu świadczeń socjalnych. Tymczasem jak mówił Jarosław Duda ci, którzy chcą i mogą pracować powinni móc to robić. Niezbędne jest więc stwarzanie warunków do aktywności społecznej i zawodowej oraz odchodzenie o wsparcia instytucjonalnego w kierunku pomocy zindywidualizowanej. Każda usługa społeczna powinna być dostępna dla wszystkich. – To myślenie włączające oraz decentralizacyjne powinno towarzyszyć wszystkim działaniom w obszarze polityki społecznej. – Niezmiernie ważnym partnerem w sprawach osób niepełnosprawnych jest samorząd. Zabranie wsparcia niepełnosprawnych z powiatów do czego przymierza się obecny rząd przeczy takiemu podejściu.

W trakcie konferencji sporo miejsca poświęcono wyzwaniom demograficznym i systemowi emerytalnemu. Do niedawna niewydolność systemu ubezpieczeń społecznych oraz potrzeba jego zreformowania była przywoływana jako ewentualne zagrożenie. W sytuacji zapowiadanego obniżenia wieku emerytalnego niewydolność systemu emerytalnego opartego na solidarności pokoleń jest już realnym zagrożeniem. Aby temu zapobiec nie wystarczy program 500+, który zdaniem prelegentów obecnym kształcie może mu wręcz zaszkodzić

– Emerytury kobiet, które wychodzą dziś z rynku pracy z powodu 500+ to tykająca bomba – mówiła posłanka Joanna Mucha.

Dobrym pomysłem, który pośrednio wpłynąłby także na sytuację systemu emerytalnego jest jednolity podatek. – W 2019 roku wrócimy do pomysłu jednolitego podatku. Dochód będzie liczony na członka rodziny. Ulgi na dzieci będą „wszyte” w systemie podatkowym. Bez wpływu na 500+ – zapewniała obecna na spotkaniu była wiceminister finansów Izabela Leszczyna.

Obecni na sali posłowie Platformy Obywatelskiej zapowiedzieli też istotne modyfikacje w programie „Rodzina 500+“. Żeby zapobiec wykluczeniu jedynaków oraz osób o słabszej sytuacji finansowej świadczenie rodzinne powinno przysługiwać na każde dziecko. Potrzebny jest też próg dochodowy.

Tylko przez pracę, solidarność pokoleń i politykę rodzinną zachęcającą do pracy odpowiemy na wyzwania demograficzne – tym przesłaniem europosła Michała Boniego oraz przyjęciem tzw. Postulatów Kieleckich podsumowano konferencję.